Uzasadnienie
Ustawy o zniesieniu podatku od spadków

W dniu 7 kwietnia 2002 r. W Warszawie odbyła się Konwencja Unii Polityki Realnej poświęcona sprawie likwidacji podatku od spadków i zapoczątkowująca społeczną akcję zbiórki podpisów pod obywatelską inicjatywą ustawodawczą popierającą wniesienie pod obrady Parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej projektu takiej ustawy.

Oto relacje mediów z tego wydarzenia:

PAP:

UPR: zlikwidować podatek od spadków Unia Polityki Realnej proponuje projekt ustawy o zniesieniu podatku od spadków. Na forum parlamentu ma on trafić jako obywatelska inicjatywa ustawodawcza, po zebraniu 100 tys. podpisów.

"Walczymy z podatkami niesprawiedliwymi. I Stary Testament i Nowy Testament i Koran zawierają zakaz rabunku wdów i sierot. A niczym innym jest podatek spadkowy" - powiedział lider UPR Janusz Korwin-Mikke w niedzielę w Warszawie na spotkaniu ze swoimi zwolennikami.

Jego zdaniem, ten podatek jest "szkodliwy i niemoralny". "Rodziny zaczynają ukrywać stan majątkowy przed urzędnikami, co jest zrozumiałe. Powstają niejawne zapisy i podziały majątku, a po śmierci spadkodawcy zaczynają się rodzinne spory. Prowadzi do rozbicia wewnętrznego rodzin i kłótni" - argumentował Korwin-Mikke.

W jego opinii, ten podatek dotyka szczególnie rodziny mało i średnio zamożne. "Ludzie zamożni dają sobie radę świetnie. Można np. założyć fundację, przekazać jej majątek i podatku wtedy nie trzeba płacić. Ale oczywiście nie opłaca się tego robić przy niewielkich spadkach" - zauważył lider UPR.

Według pomysłodawców projektu ustawy, podatek od spadku "godzi w rodzinę". "Pamiętając o regule, że dziedziczenie odbywa się w ramach rodziny, można powiedzieć, że podatek od spadków osłabia ekonomiczny potencjał rodziny i to w momencie, gdy została ona dodatkowo osłabiona wskutek śmierci jednego z jej członków, w momencie, gdy dotknęło ją nieszczęście" - głosi uzasadnienie projektu ustawy.

Podatek od spadku jest pobierany przez urzędy skarbowe i trafia do kas gmin. Politycy UPR stwierdzili jednak, że wpływy z niego nie są szczególnie wielkie i istotne.

"W 2001 r. wpływy z tego podatku wyniosły w skali kraju 162 mln 715 tys. zł, czyli statystycznie ok. 65 tys. dla każdej z gmin. Nie przekracza to 1 proc. ich dochodów" - napisano w uzasadnieniu projektu ustawy.

Jeden z liderów UPR Stanisław Michalkiewicz powiedział, że liczy na poparcie tego projektu w parlamencie ze strony Platformy Obywatelskiej, Prawa i Sprawiedliwości oraz Samoobrony.

Politycy UPR w uzasadnieniu projektu zwracają też uwagę, że "prawa majątkowe, jakie spadkodawca nabywał za życia, zostały już opodatkowane zgodnie z odpowiednimi przepisami ustaw. Zatem spadek obejmuje wartości już wcześniej opodatkowane, zaś moment otwarcia spadku sam przez się nie powoduje żadnego przyrostu tych wartości"

"Dziennik Internetowy" PAP

Serwis informacyjny portalu Wirtualna Polska:

UPR przeciwko podatkowi od spadków

Unia Polityki Realnej proponuje projekt ustawy o zniesieniu podatku od spadków. Na forum parlamentu ma on trafić jako obywatelska inicjatywa ustawodawcza, po zebraniu 100 tys. podpisów.

Walczymy z podatkami niesprawiedliwymi. I Stary Testament i Nowy Testament i Koran zawierają zakaz rabunku wdów i sierot. A niczym innym jest podatek spadkowy - powiedział lider UPR Janusz Korwin- Mikke w niedzielę w Warszawie na spotkaniu ze swoimi zwolennikami.

Jego zdaniem, ten podatek jest szkodliwy i niemoralny. Rodziny zaczynają ukrywać stan majątkowy przed urzędnikami, co jest zrozumiałe. Powstają niejawne zapisy i podziały majątku, a po śmierci spadkodawcy zaczynają się rodzinne spory. Prowadzi do rozbicia wewnętrznego rodzin i kłótni - argumentował Korwin-Mikke.

W jego opinii, ten podatek dotyka szczególnie rodzin mało i średnio zamożnych. Ludzie zamożni dają sobie radę świetnie. Można np. założyć fundację, przekazać jej majątek i podatku wtedy nie trzeba płacić. Ale oczywiście nie opłaca się tego robić przy niewielkich spadkach - zauważył lider UPR.

Według pomysłodawców projektu ustawy, podatek od spadku godzi w rodzinę.

Podatek od spadku jest pobierany przez urzędy skarbowe i trafia do kas gmin. Politycy UPR stwierdzili jednak, że wpływy z niego nie są szczególnie wielkie i istotne.

Wirtualna Polska

Serwis informacyjny portalu Onet.pl

UPR: Zlikwidować podatek od spadków

Unia Polityki Realnej proponuje projekt ustawy o zniesieniu podatku od spadków. Na forum parlamentu ma on trafić jako obywatelska inicjatywa ustawodawcza, po zebraniu 100 tys. podpisów.

"Walczymy z podatkami niesprawiedliwymi. I Stary Testament i Nowy Testament i Koran zawierają zakaz rabunku wdów i sierot. A niczym innym jest podatek spadkowy" - powiedział lider UPR Janusz Korwin- Mikke w niedzielę w Warszawie na spotkaniu ze swoimi zwolennikami. Jego zdaniem, ten podatek jest "szkodliwy i niemoralny".

"Rodziny zaczynają ukrywać stan majątkowy przed urzędnikami, co jest zrozumiałe. Powstają niejawne zapisy i podziały majątku, a po śmierci spadkodawcy zaczynają się rodzinne spory. Prowadzi do rozbicia wewnętrznego rodzin i kłótni" - argumentował Korwin-Mikke.

Onet.pl

Radni UPR od wielu lat próbują doprowadzić w kolejnych gminach (Trójmiasto, Kraków, Tarnów, Bemowo) do zaniechania poboru podatku od spadku. Jednakże w obecnym stanie prawnym jest to działanie mało skuteczne. Dlatego Unia Polityki Realnej postanowiła zgłosić obywatelski projekt ustawy. Przemawiają za nim następujące argumenty: 

1. Podatek niniejszy opodatkowuje majątek powstały z już raz opodatkowanego dochodu. 

2. Stawki podatku są różne w zależności od stopnia lub braku pokrewieństwa, stanowiąc tym samym argument dla zwolenników legalizacji czy raczej formalizacji konkubinatu. 

3. Podatek od spadku jest podatkiem gminnym, lecz wpływy z jego tytułu stanowią zaledwie około 1% dochodów w lokalnych budżetach. Co więcej, podatek ten jest pobierany przez podległe ministerstwu finansów Urzędy Skarbowe, obciążając je zbędnymi obowiązkami. 

4. Wójt lub burmistrz może - w obecnym stanie prawnym - wnioskować do Urzędu Skarbowego o zaniechanie poboru, rozłożenie na raty lub umorzenie podatku od spadku, ale ustawa o ochronie danych osobowych zabrania ujawnienia, wobec kogo takie decyzje podjęto, co w niektórych przypadkach może rodzić pokusę lub podejrzenie korupcji. 

Liczymy, że zechce Państwo przybyć na Konwencję i poprzeć nasz projekt. 

Szanowni Państwo 

O tym, że podatek od spadku jest niemoralny, nie będę Państwa przekonywał. Chciałbym natomiast przekonać Państwa do tezy, iż szkodzi on samorządom. Dlaczego? Przez ostatnie siedem lat pracuję w samorządzie, nadzorując gminne inwestycje. Mogę z pełną odpowiedzialnością powiedzieć, iż wiele inwestycji nie może zostać zrealizowanych tylko dlatego, że grunty na obszarze tych inwestycji nie mają uregulowanego stanu prawnego. Nie mają, gdyż właściciele gruntów nie śpieszą się z regulacją. Wszak po uregulowaniu spraw należy zapłacić podatek!!! Prawo budowlane wymaga z kolei, aby inwestor posiadał prawo do gruntu. Nie ma prawa do gruntu - nie ma pozwolenia na budowę - nie ma inwestycji. Straty z tego tytułu są wielorakie - wolniejsze tempo rozwoju lokalnej społeczności, wyższe koszty inwestycji i utrata wielu okazji do zainwestowania. W konsekwencji niższa stopa życiowa, wyższe bezrobocie itd. Co mogą więc zrobić w tym zakresie samorządy? I czy dostrzegają wagę tego problemu? Owszem, samorządy podjęły na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat wiele uchwał dotyczących zaniechania poboru podatku od spadku. Już np. w lipcu 1994 Rada Miejska w Gdańsku podjęła uchwałę dotyczącą zaniechania tego podatku. Uchwały takie podejmował Kraków, Tarnów i wiele innych gmin. W okolicach Warszawy ostatnio uchwałę taką podejmowała gmina Piaseczno. Co charakterystyczne, wagę omawianego problemu dostrzegają przede wszystkim gminy aktywne, chcące zdynamizować swój rozwój. Raczej nie obserwuje się tego typu uchwał w gminach nastawionych prosocjalnie. 

Czy podejmowane przez samorządy uchwały są skuteczne? Zdecydowanie - nie. I to nie z powodu złej woli samorządowców. Prawdziwy powód tkwi w legislacji. W Gdańsku np. pomimo, iż uchwała nie została uchylona przez wojewodę w trybie nadzoru, sprawę zaniechania poboru podatku od spadku badała prokuratura, doszukując się popełnienia przestępstwa. Dlaczego tak się dzieje? 

Otóż podatek jest w całości dochodem własnym gminy, ale pobierany jest przez urząd skarbowy. Ordynacja podatkowa stwierdza, iż w takiej sytuacji prawo do jego umorzenia, zaniechania bądź rozłożenia na raty ma organ podatkowy gminy czyli wójt lub burmistrz. Jeżeli Rada podejmie uchwałę zalecającą burmistrzowi zaniechanie podatku, to ma on dwa wyjścia: albo 1) zgodnie z zaleceniem Rady każdorazowo występować do urzędu skarbowego o umorzenie podatku i być w zgodzie z Radą, natomiast narażać się na zarzut naruszenia dyscypliny budżetowej (gdyż do gminy nie wpłyną należne jej dochody), albo 2) występować tylko w "uzasadnionych" przypadkach, mając nadzieję być w zgodzie z dyscypliną, lecz z kolei narażając się Radzie. 

Jeżeli dodam, iż informacje dotyczące spadku są objęte ochroną danych osobowych i w zasadzie nawet Komisja Rewizyjna Rady nie powinna mieć wglądu, w to ile komu umorzono, to całość problemu naprawdę nabiera rumieńców. 

Dlatego też jedynym ratunkiem jest likwidacja tego zagmatwanego i szkodliwego podatku na drodze ustawowej. Samorządy, nawet te, które rozumują racjonalnie, nie są w stanie wiele zdziałać w obecnym stanie prawnym. 

Tomasz Grochulski 

Plik DivX 21,5 MB	Plik DivX 66,7 MB
Plik mp3 1,49 MB	Plik mp3 4,33 MB

Ustawa z dnia..........
o zniesieniu podatku od spadków
(projekt)
 

Art. 1. W ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - jednolity tekst na podstawie obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 7 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. nr 16 poz. 89), wprowadza się następujące zmiany: 
1. Ustawie nadaje się tytuł: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od darowizn. 
2. 1)  W art. 1 ust. 1 po słowie: "podatkowi", skreśla się słowa: "spadków i", zaś po słowach: "w drodze", 
skreśla się słowa: "spadku lub".
 2)  W art. 1 ust. 2 otrzymuje brzmienie: 
2. Podatkowi podlega również nabycie własności rzeczy i praw majątkowych przez zasiedzenie. 
3. 1) W art. 3 pkt 1), po słowach: "ani też", skreśla się słowa: "spadku lub". 
      2) W art. 3 pkt 2), po słowach: "w drodze", skreśla się słowa: "spadku lub". 
      3) W art. 3 skreśla się punkty 4) i 5). 
4.   1) W art. 4 ust. 1 skreśla się punkty 2) i 9). 
      2) W art. 4 ust. 1 pkt. 10), po słowach: "w drodze", skreśla się słowa: "spadku lub", po słowach: "dnia
przyjęcia", skreśla się słowa: "spadku lub", a po słowach: "działalności przez", skreśla się słowa: "spadkobiercę lub". 
      3) W art. 4 ust. 1 pkt. 13), po słowach: "w drodze", skreśla się słowa: "spadku lub".
      4) W art. 4 ust. 2, po słowie: "przedmiotem", skreśla się słowa: "spadku lub", po słowach: "dnia
przyjęcia", skreśla się słowa: "spadku lub", zaś po słowach: "działalności przez", skreśla się słowa: "spadkobiercę lub".
5.   Art. 5 otrzymuje brzmienie: 
      Art. 5. Obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na obdarowanym i na darczyńcy. 
6.   W art. 6 ust. 1 skreśla się punkty 1), 2) i 3). 
7.   1) Art. 7 ust. 2 otrzymuje brzmienie: 
2. Jeżeli obdarowany został obciążony obowiązkiem wykonania polecenia, wartość obciążenia z tego tytułu stanowi ciężar darowizny, o ile polecenie zostało wykonane. 
      2) W art. 7 skreśla się ust. 3. 
8. 1)  W art. 8 ust. 1, po słowach: "rzeczy i praw", przecinek zastępuje się kropką, a następnie skreśla się
słowa: "a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów". 
      2)  W art. 8 ust. 2, po słowach: "podatników podatku", skreśla się słowa: "od spadków i". 
9.   W art. 11, po słowach: "na skutek przyjęcia", skreśla się słowa: "spadku lub". 
10. 1) Art. 16 ust 1 otrzymuje brzmienie: 
1. W przypadku nabycia budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym w drodze darowizny przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej - nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich wartości do łącznej wysokości nie przekraczającej 110 m. kw. powierzchni użytkowej budynku lub lokalu.
      2) W art. 16 ust. 1 skreśla się punkty 1), 2) i 3). 
      3) W art. 16 ust. 7, po słowach: "na rzecz innego", słowo "ze" zastępuje się przyimkiem "z" i skreśla się
słowa: "spadkobierców lub". 
11. 1) W art. 17 ust 1 pkt. 1), po słowach: "określone w", skreśla się słowa: "art. 3 pkt 3 oraz w". 
      2) W art. 17 ust. 1 pkt. 2), po słowach: "podatkiem od", skreśla się słowa: "spadków i". 
12. W art. 18 ust. 4 po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 
13. 1) W art. 19 skreśla się ust. 1, 2, 3, 4 i 5. 
      2) W art. 19 ust. 6, po słowach: "w drodze", skreśla się słowa: "spadku lub". 

Art. 2. W ustawie z dnia 14 lipca 1983 r o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. nr 38 poz. 173), art. 47 ust. 4 otrzymuje brzmienie: 
4.   Przeniesienie własności materiałów, o których mowa w art. 46 w drodze spadku lub zapisu jest
zwolnione od opłat notarialnych. 

Art. 3. W ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 29 poz. 154), art. 55 ust. 6 otrzymuje brzmienie: 
6. Nabywanie i zbywanie rzeczy i praw majątkowych przez kościelne osoby prawne w drodze
czynności prawnych i zasiedzenia jest zwolnione od podatków od darowizn oraz opłaty skarbowej,
jeżeli ich przedmiotem są: 

Art. 4. W ustawie z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (jednolity tekst - Dz. U. nr 21 poz. 97), art. 16 otrzymuje brzmienie: 
Art. 16. Nabycie przez fundację w drodze darowizny pieniędzy lub innych rzeczy ruchomych albo praw majątkowych jest wolne od podatku od darowizn. 

Art. 5. W ustawie z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. nr 66 poz. 287), art. 44 ust. 6 otrzymuje brzmienie: 
6. Nabywanie i zbywanie rzeczy i praw majątkowych przez kościelne osoby prawne w drodze czynności prawnych i zasiedzenia jest zwolnione od podatku od darowizn oraz opłaty skarbowej, jeżeli ich przedmiotem są: 

Art. 6. W ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11 poz. 50), art. 42 otrzymuje brzmienie: 
Art. 42. W ustawie z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 4 poz 23 i nr 74 poz. 443 oraz z 1992 r. nr 21 poz. 86), w art. 3 w ust. 1 pkt. 5 otrzymuje brzmienie: 
         5) następujące czynności cywilnoprawne: 
a) umowy sprzedaży, dzierżawy, poddzierżawy, najmu i podnajmu zawierane przez podatników, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11 poz 50) oraz inne tego rodzaju umowy objęte zwolnieniami na podstawie art. 7 ust. 1 pkt. 1 i 2, a także umowy sprzedaży zawierane przez podatników, o których mowa w art. 14 tej ustawy, w zakresie czynności zwolnionych od podatku, 
b) umowy pożyczki zawierane pomiędzy osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od darowizn - do wysokości kwoty nie podlegającej opodatkowaniu tym podatkiem. 

Art. 7. W ustawie z dnia 21 listopada 1996 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz U. nr 137 poz. 638), brzmienie art. 26 ust. 1 pkt. 8 zmienia się w ten sposób, że po słowach: "o podatku", skreśla się słowa: "spadków i".
 
Art. 8. W ustawie z dnia 21 listopada 1996 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. nr 137 poz. 639), brzmienie art. 18 ust. 1 pkt. 4 zmienia się w ten sposób, że po słowach: "przepisów o podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 

Art. 9. W ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123 poz. 776), w art. 47 ust. 5 po słowach: "podatkiem od", skreśla się słowa: "spadków i". 

Art. 10. 1. W ustawie z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002 (Dz. U. nr 150 poz. 983), w art. 3 pkt. 1) lit. f), skreśla się słowa: "spadków i". 
2. W art. 16 ust. 2 po słowach: "z podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 
3. W art. 16 ust. 2 pkt. 1), po słowach: "płatnika podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 
4. W art. 16 ust. 2 skreśla się pkt. 3). 
5. W art. 16 ust. 2 pkt. 4), po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 

Art. 11. 1. W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity - Dz. U. nr 80 poz. 350, zmiany - Dz. U. 1993 r. nr 90 poz. 416 i Dz. U. 2000 r. nr 14 poz. 176), w art. 2 ust. 1 pkt. 3), po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 
2.   W art. 21 ust. 1 pkt. 105), po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i".
3.   W art. 229 ust. 1 pkt. 15), po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 
4.   W art. 23 ust. 1 pkt. 12), po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 

Art. 12. 1. W ustawie z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. nr 86 poz. 959), w art. 6 ust. 1 pkt. 9), po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 
2.   W art. 9 pkt. 5), po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 
3.   W art. 9 pkt. 10) lit. c), po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 

Art. 13. W ustawie z dnia 11 stycznia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 8 poz. 64), skreśla się art. 2. 

Art. 14. W ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o pracowniczych programach emerytalnych (tekst jednolity Dz. U. nr 139 poz. 932), skreśla się art. 42. 

Art. 15. W ustawie z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych rozwiązaniach prawnych związanych z usuwaniem skutków powodzi z lipca i sierpnia 2001 r. oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 10 poz. 90), w art. 8 ust. 4 po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 

Art. 16. W ustawie z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 86 poz. 960) - Załącznik - szczegółowy wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawki oraz zwolnienia - Część V Dokumenty - zwolnienia, w punkcie 6) po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 

Art. 17. W ustawie z dnia 18 grudnia 1998 r. prawo dewizowe (Dz. U. nr 160 poz. 1063), w art. 2 ust. 1 pkt. 13) lit. e), po słowach: "podatku od", skreśla się słowa: "spadków i". 

Art. 18. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 roku.

Uzasadnienie
Ustawy o zniesieniu podatku od spadków
 

Zgodnie z definicją zawartą w art. 922 Kodeksu cywilnego, spadek obejmuje prawa i obowiązki majątkowe osoby zmarłej. Dla oceny wartości tych praw i obowiązków decydująca jest chwila otwarcia spadku, a więc śmierci spadkodawcy, jak stanowi art. 924 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 925 Kodeksu cywilnego, w tym samym momencie spadkobierca nabywa spadek, co oznacza, że wartość praw i obowiązków majątkowych osoby zmarłej, przejmowanych następnie przez spadkobiercę w drodze dziedziczenia, nie ulega żadnym zmianom; spadkobierca przejmuje spadek w takim stanie, w jakim znajdował się w chwili jego otwarcia. 

Prawa majątkowe, jakie spadkodawca nabywał za życia, zostały opodatkowane zgodnie z odpowiednimi przepisami ustaw. Zatem spadek obejmuje wartości już wcześniej opodatkowane, zaś moment otwarcia spadku sam przez się nie powoduje żadnego przyrostu tych wartości. Podobnie żadnego przyrostu tych wartości nie powoduje nabycie spadku przez spadkobiercę. Oznacza to, że w momencie otwarcia i nabycia spadku nie zachodzi żadne zdarzenie usprawiedliwiające wymierzenie podatku od praw majątkowych już wcześniej opodatkowanych. Jedynym pretekstem wymierzania i pobierania podatku od spadków jest przejście składających się na spadek praw majątkowych ze spadkodawcy na spadkobiercę. Wprawdzie spadkobierca, jako osoba, uzyskuje w ten sposób przysporzenie majątkowe, ale przysporzenie to obejmuje wyłącznie prawa majątkowe, które wcześniej zostały już opodatkowane, zatem samo nabycie spadku nie jest i nie powinno stanowić żadnego powodu do wymierzenia mu dodatkowego podatku. 

Art. 64 ust. 2 konstytucji stanowi, że "prawo dziedziczenia" podlega równej dla wszystkich ochronie prawnej. Ten przepis konstytucji nie uzależnia tej ochrony od spełnienia przez spadkobiercę jakichś dodatkowych warunków nie tylko dla skutecznego przejęcia praw majątkowych po spadkodawcy, ale i swobodnego korzystania z tych praw w przyszłości. Tymczasem samo istnienie podatku od spadków staje się takim dodatkowym warunkiem, który wprawdzie nie wpływa na skuteczne przejście praw stanowiących spadek na spadkobiercę, ale już komplikuje możliwość swobodnego korzystania z nich w przyszłości. Pamiętając o regule, że dziedziczenie odbywa się w ramach rodziny można powiedzieć, że podatek od spadków osłabia ekonomiczny potencjał rodziny i to w momencie, gdy została ona dodatkowo osłabiona wskutek śmierci jednego z jej członków, w momencie, gdy dotknęło ją nieszczęście. Z uwagi na fakt, że prawa majątkowe spadkodawcy zostały opodatkowane jeszcze za jego życia, zaś jedyną okolicznością, z której wynika konieczność opłacenia tego podatku, jest śmierć, a więc nieszczęście w rodzinie, podatek od spadków należy uznać za podwójnie niemoralny i szkodliwy społecznie, jako godzący w rodzinę. To uzasadnia w stopniu wystarczającym jego zniesienie. 

Dodatkowym argumentem na rzecz zniesienia tego podatku jest jego marginalna funkcja fiskalna. Z informacji uzyskanych dzięki uprzejmości Ministerstwa Finansów wynika, że wpływy z podatku od spadków w roku 2001 wyniosły w skali kraju 162 715 000 zł, czyli statystycznie ok. 65 tys. zł w każdej z gmin. Dane uzyskane  wyrywkowo z budżetów samorządów świadczą z kolei, że nigdzie wpływy z tego podatku nie przekraczają jednego procenta dochodów. Niemniej zniesienie podatku od spadku spowoduje pewne uszczuplenie dochodów własnych samorządów terytorialnych. Komitet zgłaszający projekt niniejszej ustawy nie ośmieliłby się podpowiadać Wysokiemu Sejmowi sposobów zaradzenia temu niewielkiemu ubytkowi w dochodach własnych samorządów, jednak zobligowany przez art. 118 ust. 3 konstytucji do przedstawienia skutków finansowych wykonania niniejszej ustawy, uprzejmie proponuje odpowiednio zwiększyć obligatoryjny udział samorządów terytorialnych w istniejących podatkach. Taka decyzja potwierdzałaby nota bene deklarowane intencje stworzenia samorządom terytorialnym również finansowych fundamentów autonomii i byłaby zgodna z powszechnie aprobowaną zasadą pomocniczości. Wreszcie rządowe prognozy rozwoju gospodarczego, którym obywatelom po prostu nie wypada zaprzeczać, wskazują, że w roku 2004, a więc w roku wejścia w życie niniejszej ustawy, wzrost gospodarczy ma powrócić do poziomu czterech procent, więc w tej sytuacji zwiększone wpływy z istniejących podatków z powodzeniem wypełnią ubytek spowodowany zniesieniem podatku od spadków. 

Zniesienie podatku od spadków jest również celowe z punktu widzenia żywotnych interesów samorządów terytorialnych. W obecnej sytuacji bardzo częste są przypadki, kiedy inwestycje planowane i podejmowane przez samorządy nie mogą być rozpoczęte lub realizowane w zaplanowanych terminach ze względu na brak regulacji stanu prawnego gruntów. Właściciele lub samoistni posiadacze gruntów planowanych pod inwestycje komunalne nie przeprowadzają regulacji ich stanu prawnego, ponieważ wiąże się to z koniecznością opłacenia podatku od spadków, która niekiedy zmuszałaby ich do szybkiego wyzbycia się własności dla zadośćuczynienia obowiązkowi podatkowemu. Z kolei prawo budowlane wymaga, by inwestor posiadał niekwestionowane prawo do gruntu. Straty spowodowane zaniechaniem przez właścicieli regulowania na bieżąco stanu prawnego gruntów są z całą pewnością znacznie większe od wartości wpływów z tytułu podatku od spadków. Likwidacja podatku od spadków usunie główną przyczynę tych zaniedbań. 
O tym, iż samorządy doceniają wagę powyższego problemu świadczy fakt, iż wiele z nich usiłuje rozwiązać ten problem w ramach istniejących przepisów prawa. Uchwały zalecające burmistrzowi/ wójtowi zaniechanie poboru podatku od spadku podejmowane były już w roku 1994 przez Radę Miejską Gdańska, a w latach późniejszych - również w Krakowie, Tarnowie i wielu innych gminach. Ostatnio tą drogą próbowała pójść gmina Piaseczno. Takie postępowanie w ramach istniejących przepisów jest mało skuteczne i naraża wójta/burmistrza chcącego wypełnić zalecenie rady albo na zarzut zaniechania poboru dochodów własnych gminy (naruszenie dyscypliny budżetowej) albo na zarzut, iż burmistrz nie wypełnia przekazanych mu przez radę zaleceń. W tej sytuacji ustawowe zniesienie podatku od spadków wydaje się rozwiązaniem najprostszym i najbardziej rozsądnym. 

Niniejsza ustawa obejmuje jedynie zniesienie podatku od spadków, z pozostawieniem podatku od darowizn i zasiedzeń. Wprawdzie w przypadku darowizny mamy do czynienia z sytuacją podobną, jak przy spadku, to znaczy, że przysporzenie majątkowe na rzecz obdarowanego dokonuje się z majątku darczyńcy już uprzednio opodatkowanego, jednak w przypadku zniesienia podatku od darowizn pojawiłoby się ryzyko wykorzystywania darowizn pozornych dla ukrywania innych czynności prawnych, które podlegałyby opodatkowaniu. W przypadku spadków takie ryzyko nie występuje, ponieważ dla otwarcia spadku konieczna jest śmierć spadkodawcy, a tę raczej trudno byłoby skutecznie symulować. Pozostawienie podatku od zasiedzeń podyktowane jest okolicznością, że zasiedzenie z zasady jest nabyciem prawa majątkowego w sposób pierwotny, tj. niezależnie od sytuacji poprzednika, w związku z czym mogą zdarzać się przypadku nabycia przez zasiedzenie praw majątkowych, które przedtem nigdy opodatkowane nie zostały.
Wejście w życie ustawy o zniesieniu podatku od spadków wymaga wprowadzenia kosmetycznych poprawek w niektórych innych ustawach. Poprawki zawarte w niniejszej ustawie mają właśnie taki charakter i nie naruszają merytorycznie regulacji w nich zawartych, a jedynie zmierzają do osiągnięcia spójności w systemie prawnym. Jeśli chodzi o kwestie intertemporalne, to z uwagi na wspomniane w niniejszym uzasadnieniu regulacje Kodeksu cywilnego o chwili otwarcia spadku, jako momencie miarodajnym dla oceny sytuacji prawnej spadkobierców, nie było potrzeby specjalnego ich uwzględniania w niniejszej ustawie.