ASME: Buława z Jasnej Góry - artykuł Tadeusza M. Płużańskiego

Publicystyka Antysocjalistycznego Mazowsza

Buława z Jasnej Góry - artykuł Tadeusza M. Płużańskiego Wysłane środa, 15, grudnia 2004 przez Krzysztof Pawlak

Na Jasnej Górze, prócz inskrypcji wyrażających wdzięczność Janowi Kulczykowi i innym dobroczyńcom klasztoru, jest jeszcze jeden: "Ukradzione przez Związek Legionistów Polskich". Jeszcze kilka lat temu gablota strzegła buławy i szabli marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza. Za kradzież sąd skazał na dwa lata więzienia komendanta ZLP Krystiana Waksmundzkiego. Mimo to do dziś bezcenne pamiątki narodowe nie odnalazły się. Sprawa trafiła za granicę - zajął się ją Europejski Trybunał Praw Człowieka i Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości.

Nie pomogła rewizja komornika w towarzystwie brygady antyterrorystycznej w domach Krystiana Waksmundzkiego i związanej z nim Zofii Korczyńskiej (dyrektor Muzeum Czynu Niepodległościowego). Buława zapadła się pod ziemię. Podobno Waksmundzki sprzedał ją za granicę...

"BLISKO SPOKREWNIONY"

- Krystian Waksmundzki wyłudził z klasztoru ojców paulinów na Jasnej Górze szable oficerską i srebrną buławę marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza. Całą akcję przygotował z premedytacją - uznał Sąd Rejonowy w Krakowie, skazując Waksmundzkiego na dwa lata więzienia.
- Osoby, które zmontowały całą sprawę przeciwko mnie, nie znają historii - tłumaczył się komendant Związku Legionistów Polskich. - Insygnia wypożyczył z klasztoru krewny marszałka Śmigłego-Rydza Mieczysław Żukiewicz, za zgodą rodziny. Ja je tylko przez pewien czas przechowywałem. Potem zwróciłem je Żukiewiczowi i od tej pory nie wiem, co się z nimi dzieje.
- Mój ojciec nie odebrał od Waksmundzkiego żadnych przedmiotów - ripostował syn Mieczysława Żukiewicza, Andrzej. Sąd uznał jego zeznania za prawdziwe.
Żukiewicz senior zmarł w latach 90.
Krystian Waksmundzki komendantem Związku Legionistów Polskich został kilka lat po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1989 roku. Do dziś utrzymuje, że nie tylko jest wielbicielem Śmigłego-Rydza (sam - wzorem marszałka - jest ogolony na łyso), ale należy do rodziny marszałka, a nawet jest z nim blisko spokrewniony. Swojego pokrewieństwa nie potrafi jednak udowodnić.

KAPITAN ZA INSYGNIA

Mimo, że komendant ZLP został skazany, nie poszedł siedzieć. Nie zapłacił również tysiąca złotych grzywny i - co najważniejsze - nie zwrócił zakonnikom pamiątek po Śmigłym-Rydzu.
Ile jest warta marszałkowska buława i szabla? Biegły sądowy stwierdził, że łącznie 5 tys. zł. Z kolei rzeczoznawca Desy wycenił je na 40 tysięcy.
Mimo skazania Waksmundzki nadal ma grono wielbicieli, którzy za przykładem swojego komendanta podejrzewają wszystkich o spisek i plują na kler. Twierdzą, że ojcowie paulini wyświęcali buławą marszałka różne dziwne osobistości, jakichś masonów, mundur marszałka razem z najwyższymi odznaczeniami państwowymi (również przekazane na Jasną Górę, o czym niżej) zjadły mole (w innej wersji szczury), a sztandary Legionów Polskich zapaskudziły myszy (w innej wersji zbutwiały w wilgotnej piwnicy klasztoru). Wymyślili nawet historię o ojcu Janie Golonce, kuratorze Zbiorów Wotywnych na Jasnej Górze, który sprawował również pieczę nad insygniami marszałka. Zakonnika owego miał mianować kapitanem ówczesny biskup polowy WP Leszek Sławoj Głódź w zamian za... buławę i szablę Śmigłego-Rydza. Dowodów domniemanej bezczelności oczywiście brak. A co stało się z buławą? Według zaufanych komendanta, paulini przerobili ją na... kropidło. To bardzo sugestywne, tyle tylko, że buława "zaginęła" już poza murami klasztoru.

KOMENDANTA NIE MA

W Krakowie mało kto wie, gdzie mieści się dom imienia Józefa Piłsudskiego. Jednak ten, kto choć trochę zna historię, kieruje się na ulicę Oleandry, tuż przy Błoniach, skąd w 1914 r. wyruszyła pierwsza kompania kadrowa. Na Oleandrach ma swoją siedzibę Związek Legionistów Polskich i Muzeum Czynu Niepodległościowego. Placówkami kierują Krystian Waksmundzki i wspomniana już Zofia Korczyńska.
Czteropiętrowy budynek wygląda na opuszczony. Przed wejściem wzrok przyciąga tablica z wyrytymi starannie słowami Piłsudskiego: "Żołnierze! Spotkał was ten zaszczyt niezmierny, że pierwsi pójdziecie do Królestwa i przestąpicie granice rosyjskiego zaboru jako czołowa kolumna Wojska Polskiego idącego walczyć o oswobodzenie Ojczyzny". Obok wymieniono miejsca bitew legionowych - Kostiuchówka, Łopuszna, Rarańcza i chyba najsłynniejsze - Rokitna.
Zza ogromnych stalowych drzwi wychyla się portier. - Przyjmujemy tylko zorganizowane wycieczki i to po wcześniejszym zgłoszeniu - informuje i zamyka bramę. Do środka wpuszcza dopiero po długim przekonywaniu, że przyjechałem z daleka, specjalnie, aby zobaczyć muzeum. Ekspozycji jednak zobaczyć nie można. - Zwiedzać można tylko za zgodą komendanta - oświadcza. - A komendanta nie ma.

UBECJA STRZELAŁA DO MARSZAŁKA

Jedyny eksponat, który udaje się dostrzec z parteru, to portret wiszący w centralnym miejscu obszernego hallu. Na nim Józef Piłsudski w stroju galowym. W trzech miejscach ma rozcięty mundur.
- To ubecja strzelała do marszałka. Piłsudski był twardy, ale w końcu wykończyła go walka z wrogami Polski - stwierdza portier.
- A gdzie jest buława i szabla marszałka Śmigłego?
- Tego to ja dokładnie nie wiem - mężczyzna spogląda podejrzliwie. - Zresztą nic nie wolno mi mówić.
Mimo, że muzeum nie zwiedziłem, portier poprosił o mój dowód osobisty, po czym skrupulatnie zapisał dane w swoim kajecie.
- Po co to wszystko?
- Komendant wprowadził takie zwyczaje. Ze względów bezpieczeństwa. Wielu ludziom to muzeum się nie podoba. Wszystko przez komunę, która cały czas jest mocna - kończy portier i ostatecznie zatrzaskuje za mną ciężką bramę.

Z WĘGIER NA JASNĄ GÓRĘ

Jak buława marszałkowska trafiła na Jasną Górę? Srebrną buławę Edward Śmigły-Rydz otrzymał z rąk prezydenta Ignacego Mościckiego 10 listopada 1936 roku. Potem towarzyszyła marszałkowi podczas internowania w Rumunii i podczas ukrywania się na Węgrzech. Latem 1941 roku jej depozytariuszem został Tadeusz Zabokrzecki (ówczesny dyrektor Amerykańskiej Komisji Pomocy Polakom na Węgrzech). W 1983 roku Zabokrzecki przekazał ją ojcom paulinom. Wcześniej, bo w 1974 roku legionista, płk Antoni Dudziński to samo zrobił z szablą i galowym mundurem (razem z najwyższymi odznaczeniami) Śmigłego.
Ojciec Jan Golonka, kurator Zbiorów Wotywnych na Jasnej Górze (ten od biskupa Głódzia):
- Buławę dostaliśmy jako wotum. W 1994 roku wypożyczyliśmy ją razem z szablą panu Waksmundzkiemu. Mówił, że są mu potrzebne do uroczystości legionowych. Po dwóch tygodniach miał je zwrócić.
Paulini mają rewers, który to potwierdza: - Kilka razy wysyłaliśmy upomnienia, ale nikt ze Związku Legionistów nie odpowiedział.
Wersja Waksmundzkiego: - Paulini udostępnili buławę na co najmniej rok. W tym czasie rodzina miała załatwić wszystkie sprawy spadkowe. Zgodnie z wolą spadkobierców marszałka, buława powinna znaleźć się w naszym muzeum.
- Waksmundzki powiedział, że buławę i szablę zniszczyliśmy, i oddał je do konserwacji na Wawel. To wszystko nieprawda, bo przedmioty są u niego, w muzeum - mówi ojciec Jan Golonka. - Miejsce buławy, zgodnie z wolą rodziny marszałka Śmigłego-Rydza, jest na Jasnej Górze. To jedno z ze świadectw naszej narodowej historii.

NIE PIERWSZA SPRAWA

Krystian Waksmundzki miał już wcześniej sprawę sądową. W lipcu 1986 roku z pomieszczeń Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa zabrał 65 urn do przechowywania ziemi składanej w Kopcu Piłsudskiego. Prócz tego klucze i pieczątki komitetu, który opiekował się obiektem. W 1992 r. sąd warunkowo umorzył postępowanie.
Czy insygnia marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza wrócą na Jasną Górę? Szanse są niewielkie. Jeden z naszych informatorów twierdzi, że z komendantem Związku Legionistów Polskich jeszcze nikt nie wygrał. - Ma mocnych protektorów. Lepiej go nie ruszać, bo potrafi się odegrać.
Czyżby byli to ci sami protektorzy, którzy są związani ze sprawą Orlenu?

Tadeusz M. Płużański

Komentarz (3)