Chwila szczero¶ci - artykuł Stanisława Michalkiewicza Wysłane poniedziałek, 22, wrze¶nia 2003 przez Krzysztof Pawlak

Z woli Sejmu przyszły rok ma być zadedykowany Witoldowi Gombrowiczowi. Nalegały na to zwłaszcza ugrupowania podkre¶laj±ce swoje przywi±zanie do demokracji, co jest o tyle zabawne, że Gombrowicz demokracj± pogardzał, podobnie zreszt±, jak i demokratami. Ale parlamentarzy¶ci pewnie o tym już nie wiedz±, a zreszt± może wiedz± i nawet w głębi serca tę ocenę podzielaj±? To nawet byłoby ładnie, że choćby przy pomocy takiej aluzji, pragn± dać wyraz potrzebie szczero¶ci i autentyczno¶ci. Bo Gombrowicz starał się być szczery i autentyczny. Dlatego np. na pytanie, co s±dzi o kształceniu młodzieży, odpowiedział pytaniem: A PO CO CHAMÓW KSZTAŁCIĆ?
Takie dictum mogłoby do niedawna wył±cznie oburzać wielu ludzi wrażliwych społecznie. Jednak po ujawnieniu scen znęcania się bandy zdziczałych wyrostków płci obojga nad nauczycielem języka angielskiego w jednej z toruńskich szkół ¶rednich już nie można chować się za parawanem ¶więtego oburzenia i u progu roku gombrowiczowskiego trzeba by jednak na to pytanie odpowiedzieć. Powinni odpowiedzieć sobie na nie zwłaszcza ci, którzy przez całe lata obcmokiwali pana Jerzego Owsiaka, nadymaj±c go na przewodnika młodzieży. Trochę może skonfundował ich widok stada tarzaj±cego się w błocie i lizusowsko komplementowanego przez „Jurka” na Przystanku Woodstock, ale byłoby jeszcze lepiej, gdyby wreszcie zauważyli zwi±zek przyczynowy między Żarami i Toruniem. Czegóż w końcu innego można oczekiwać od ludzi, których powszechnie okadzany idol corocznie tarza w błocie? I tak cud, że tego anglisty nie zamordowali.
Pierwszy wniosek, jaki nasuwa się po obejrzeniu „ta¶m grozy”, to spostrzeżenie, że młodzi ludzie wcale nie maj± ochoty uczyć się czegokolwiek. W końcu prze¶ladowany nauczyciel próbował uczyć ich języka angielskiego, którego przydatno¶ć nie podlega dyskusji nawet, gdy chodzi o prymitywów. Dlaczego zatem ci młodzi ludzie tak go zlekceważyli? My¶lę, że dlatego, bo tę możliwo¶ć otrzymali ZA DARMO, a w dodatku POD PRZYMUSEM. Je¶li zatem zależy nam naprawdę na uzdrowieniu sytuacji w szkołach, powinni¶my poważnie zastanowić się nad skasowaniem przymusu szkolnego i darmowego nauczania. Utrzymywanie przymusu szkolnego nie ma najmniejszego sensu, przynajmniej z punktu widzenia edukacyjnego. Nikogo nie można przymusić, żeby się uczył. Można go zmusić do chodzenia do szkoły. To jednak niczego nie rozwi±zuje, tylko stwarza problemy tym, którzy mieliby ochotę czego¶ jednak się uczyć. Przykład toruński pokazuje, że w knajackiej atmosferze jakakolwiek nauka staje się już niemożliwa, a przecież jest on tylko najbardziej drastyczny, a nie wyj±tkowy. Je¶li kto¶ nie chce się uczyć, to niech nie musi. Po co chamów kształcić? - pytał retorycznie Gombrowicz. To syzyfowe prace, a nawet gorzej, bo tylko chamstwo rozszerza się z szybko¶ci± płomienia.
Ja oczywi¶cie wiem, że rz±dz±ce dzi¶ Europ± bandy idiotów ustanowiły w tej dziedzinie „standarty”, ale - powiedzmy sobie szczerze - to wła¶nie jest prawdziwe nieszczę¶cie, bo nie ma nic gorszego niż cham kształcony. Niczego się nie nauczy, tylko wbije się w pychę, zacznie gardzić pożyteczn± prac± i powiększy grono roszczeniowców - społecznych pasożytów, przekonanych w dodatku o własnej niezastępowalno¶ci. Hordy tych osobników wysysaj± dzi¶ siły żywotne z narodów Europy, ale ich głosy wyborcze s± na tyle liczne, że już uniemożliwiaj± powrót do normalno¶ci. Zreszt± do diabła z nimi. Chc± inne narody robić głupstwa, to niech robi±, ale czy naprawdę we wszystkim musimy je na¶ladować? Ponieważ coraz czę¶ciej podnosz± się głosy o potrzebie zmiany konstytucji, to w ramach tych zmian można by również wykre¶lić stamt±d przymus edukacyjny i bezpłatno¶ć nauczania. Niech już rz±d nie robi nam łaski, tylko odpowiednio obniży podatki, a kto będzie chciał się uczyć, to znajdzie drogę do nauczyciela. Nie po to, by mu wkładać na głowę kosz na ¶mieci, tylko żeby wykorzystać z pożytkiem jego wiedzę. Może wreszcie zrozumiej± to również nauczyciele, którzy do tej pory jako¶ nie bardzo potrafi± u¶wiadomić sobie własny interes, co sk±din±d jest też niepokoj±ce. I nie słuchajmy żadnych lamentów pani minister Łybackiej i jej kolegów po fachu. Ministerstwo edukacji trzeba bez gadania ROZPĘDZIĆ. Będzie i lepiej, i taniej.
Bo oto teraz do działania przyst±piły organa o¶wiatowe. Musz± się wykazać, więc jestem pewien, że urz±dz± gigantyczn± dintojrę, ¶mierdz±c± pod niebiosa obłudn± pscyhodramę. U rozmaitych filutów pozamawiaj± „ekspertyzy”, opracuj± specjalne „programy”, pewnie utworz± kilka nowych urzędów, słowem - nie przepuszcz± takiej okazji, by nie wydoić grubej forsy. Swoje zrobi też policja i prokuratur, bo jużci - prawo zostało złamane, a wiadomo, że nie ma nic gorszego niż złamane prawo. Ciekawe, co zrobi±; wsadz± dzikoludów do tiurmy, czy uwierz± w skruchę? Z jednej strony ¶wietna okazja do pokazuchy, ale z drugiej - tylko patrzeć, jak podnios± klangor szermierze tolerancji i obrońcy dzieci.
I tu jest kolejny problem. Czyny, jakich dopu¶cili się ci uczniowie wobec nauczyciela, maj± niew±tpliwie charakter chuligański, to znaczy charakteryzuj± się ostentacyjnym lekceważeniem i porz±dku prawnego, i wszelkich konwenansów. To prawda, ale z punktu widzenia prawno-karnego sprawcom tych łajdactw można by przypisać winę nieumy¶ln± w postaci głupoty (nimia negligentia id est non intellegere quod omnes intellegunt - raż±ce niedbalstwo, to znaczy nierozumienie tego, co wszyscy rozumiej±). Przy takiej kwalifikacji prawdopodobieństwo skazania na bezwzględne więzienie jest mało prawdopodobne. Z kolei kara w zawieszeniu tylko utwierdzi sprawców w poczuciu bezkarno¶ci. Jak się zatem okazuje, prawo w takich sytuacjach również zostało doprowadzone do stanu bezradno¶ci. Młodzież to widzi, bo spostrzegawcza to ona jest. Dlatego też konieczna wydaje się jeszcze jedna zmiana konstytucji; uchylenie przepisu zakazuj±cego kar cielesnych. Potem można by zmienić kodeks karny, poprzez wzbogacenie arsenału kar - kar± ¶mierci i kar± chłosty.
Wła¶nie kara chłosty wydaje się idealna w takim przypadku, jak toruński. Odpowiedzi± na chuligaństwo, a więc prowokacyjn± ostentację w łamaniu wszelkich konwenansów powinno być umożliwienie odczucia dosłownie na własnej skórze siły prawa, żeby było wiadomo, że sprawiedliwo¶ć, to nie tylko morały, ale i ciężka ręka. Zreszt± więzienia i poprawczaki to wylęgarnie przestępców, a w każdym razie - rozsadniki knajactwa, którym powoli przesi±ka społeczna atmosfera. Umieszczanie tam młodych durniów, to nieodwracalne okaleczanie im duszy. W porównaniu z tym rózgi wydaj± się kar± humanitarn± i adekwatn±. Je¶li za¶ komu¶ potrzeba wsparcia wyższego autorytetu, to służę uprzejmie. Wprawdzie nie mamy roku Lwa Tołstoja, ale to też tęgi pisarz, a w każdym razie nie gorszy od Witolda Gombrowicza. Otóż Tołstoj w „Zmartwychwstaniu” pisze tak: „Chcę wła¶nie powiedzieć, że wła¶ciwie s± tylko dwie rozs±dne kary: te, które stosowano w dawnych czasach - kara cielesna i kara ¶mierci. (...) Oczywi¶cie, zadać ból człowiekowi tak, żeby w przyszło¶ci nie robił tego, za co mu ból zadano, jest rzecz± rozs±dn±; również jest rzecz± zupełnie rozs±dn± odr±bać głowę człowiekowi, który jest niebezpieczny dla społeczeństwa. Obie te kary maj± głęboki sens”. Więc jakże będzie? Czy sprawa toruńska okaże się pocz±tkiem opamiętania, czy tylko przy¶pieszy zjazd po równi pochyłej?

Stanisław Michalkiewicz